OVERZICHTSARTIKELEN

De behandeling van hematologische aandoeningen en COVID-19

NTVH - 2021, nummer Special, july 2021

Dr. H.A.M. Kooistra , Drs. H.I.L. Masquillier , prof. dr. K. Meijer , prof. dr. N.M.A. Blijlevens , dr. S. Kersting

SAMENVATTING

Inleiding: SARS-CoV-2, veroorzaker van COVID-19, heeft intussen (24 maart 2021) wereldwijd al meer dan 2,7 miljoen doden veroorzaakt. Het hebben van een hematologische maligniteit geeft een verhoogd risico op overlijden door COVID-19. In deze systematische review gaan we na of ook specifieke immuunsuppressieve behandelingen het risico op overlijden door COVID-19 beïnvloeden. Methoden: We zochten op PubMed (op 3 januari 2021) naar studies die specifiek rapporteerden over de uitkomst van patiënten met COVID-19 tijdens immuunsuppressieve behandeling voor een hematologische maligniteit. Resultaten: In totaal zijn 13 artikelen geïncludeerd. De mortaliteit bij hematologiepatiënten met COVID-19 is ongeveer 30%. De meeste studies beschrijven alleen opgenomen patiënten. Er zijn geen studies die aantonen dat een bepaalde immuunsuppressieve behandeling geassocieerd is met een hoger risico op overlijden door COVID-19. Refractaire ziekte of recidief lijkt wel geassocieerd te zijn met een hogere COVID-19-gerelateerde mortaliteit. Conclusie: Hoewel patiënten met een hematologische maligniteit een hoger risico hebben op overlijden door COVID-19, lijkt (eerder gegeven) therapie deze mortaliteit niet te beïnvloeden. Er is geen medische reden om de behandeling van een hematologische maligniteit uit te stellen vanwege de COVID-19-pandemie.

(NED TIJDSCHR HEMATOL 2021;18:198-205)

Lees verder

Praktische aanpak van eosinofilie

NTVH - 2021, nummer Special, july 2021

dr. P.G.N.J. Mutsaers , Drs. S. Kennes

SAMENVATTING

De oorzaken van (hyper)eosinofilie en het hypereosinofiel syndroom (HES) zijn zeer uiteenlopend en de symptomen kunnen variëren tussen mild en levensbedreigend. De huidige criteria en classificatie zijn niet eenduidig, maar met behulp van de toegenomen kennis van onderliggende moleculaire en cytogenetische afwijkingen lukt het in de meeste gevallen een diagnose te stellen en een gerichte behandeling in te stellen. Naast het stellen van de diagnose moet tevens de aanwezigheid van orgaanschade in kaart worden gebracht, waarbij het hart speciale aandacht verdient, aangezien cardiale schade de belangrijkste doodsoorzaak is. Gerichte behandeling dient, naast reductie in aantal eosinofiele granulocyten, ook ter behandeling en voorkoming van orgaanschade en geadviseerd wordt om tijdig te starten met steroïdsparende therapie. In sporadische gevallen van HES zonder etiologie kan, bij afwezigheid van orgaanschade, soms een afwachtend beleid worden gevoerd mits er frequente en doelgerichte opvolging wordt verricht. Voor refractaire HES is anti-IL-5-therapie veilig en effectief.

(NED TIJDSCHR HEMATOL 2021;18:206-15)

Lees verder

Flowcytometrische detectie van minimale restziekte (MRD) bij patiënten met multipel myeloom

NTVH - 2021, nummer 4, june 2021

dr. A.C. Bloem , dr. I.S. Nijhof , dr. V.H.J. van der Velden

SAMENVATTING

Door de komst en implementatie van nieuwe behandelingen is het percentage patiënten met een multipel myeloom dat een diepe respons bereikt fors toegenomen. Het meten van de respons door het detecteren van minimale restziekte (MRD) blijkt een sterke prognostische factor. In dit artikel zal de flowcytometrische analyse van MRD bij patiënten met multipel myeloom worden besproken, met aandacht voor de laboratoriumaspecten en de klinische toepasbaarheid.

(NED TIJDSCHR HEMATOL 2021;18:145-52)

Lees verder

Antifungale profylaxe bij nieuwe hematologische behandelingen: een klinisch noodzakelijke keuze?

NTVH - 2021, nummer 4, june 2021

drs. E.A. de Kort , prof. dr. N.M.A. Blijlevens , R.J.H.M. Verheggen MSc, dr. R.J.M. Brüggemann

SAMENVATTING

Een toenemend aantal patiënten met een hematologische maligniteit wordt behandeld met nieuwe oncolytica zoals ‘targeted’ en/of immuun-cellulaire therapie. In deze groep patiënten worden invasieve schimmelinfecties steeds vaker gerapporteerd. In dit artikel bespreken we aan de hand van recente literatuur de effecten die deze behandelingen hebben op de immuniteit, het voorkomen van invasieve schimmelinfecties bij deze patiënten en de rol van primaire antifungale profylaxe tijdens therapie.

(NED TIJDSCHR HEMATOL 2021;18:153-61)

Lees verder

Multicolor flowcytometrie vormt een essentiële bijdrage aan de screening op hematologische maligniteiten in cytologische lymfeklierpuncties

NTVH - 2021, nummer 3, april 2021

ing. A.J. Scholten , drs. H. Shirango , dr., ir. J.B. de Kok , R. Wolf

SAMENVATTING

Bij patiënten met een vergrote lymfeklier wordt veelal een cytologische punctie uitgevoerd om een reactief beeld te onderscheiden van een mogelijke aanwezigheid van (hematologische) maligniteit. In deze studie hebben we geanalyseerd in hoeverre immuunfenotypering door middel van multicolor flowcytometrie aan de cytologische beoordeling kan bijdragen. De uitslagen van de morfologie en immuunfenotypering van puncties zijn hiertoe afzonderlijk vergeleken met de uiteindelijke histologische diagnose na klierverwijdering. Dit onderzoek werd uitgevoerd op 302 lymfeklierpuncties. Bij 118 puncties was er een verdenking op hematologische maligniteit ofwel bij de morfologische beoordeling ofwel door flowcytometrie. In 24 van deze puncties was morfologisch sprake van een reactief beeld, terwijl flowcytometrie een aanwijzing liet zien voor een maligne kloon. In 21 van deze 24 daarna verwijderde klieren werd de aanwezigheid van een hematologische maligniteit bevestigd door middel van immuunhistologie. Deze bevindingen laten een aanzienlijke toegevoegde waarde zien van flowcytometrie op de morfologische beoordeling van een cytologische punctie bij de besluitvorming of een klier reactief is (geen extirpatie) of maligne (histologische bevestiging op totale klier).

(NED TIJDSCHR HEMATOL 2021;18:104-9)

Lees verder

Voors en tegens van dikkenaaldbiopten in de diagnostiek van maligne lymfomen: expertopinie gebaseerd op gegevens uit de dagelijkse Nederlandse praktijk

NTVH - 2021, nummer 3, april 2021

dr. A. Diepstra , A.V. de Jonge , prof. dr. D. de Jong , drs. E.G.G.M. Rutten , dr. J.S. Vermaat , dr. K. Hebeda , dr. K.H. Lam , prof. dr. L. Koens , drs. L.H. Böhmer , dr. M. Nijland , dr. M. van den Brand , dr. M.E.D. Chamuleau , prof. dr. M.J. Kersten , dr. M.S. Kartachova , ing. N.J. Hijmering , ing. P. Stathi , dr. P.J. Lugtenburg , dr. P.M. Jansen , dr. R.E. Kibbelaar , dr. S. van der Velde , drs. W.H.F. Huijgen

SAMENVATTING

Weefselonderzoek is vrijwel altijd noodzakelijk voor de diagnostiek en classificatie van maligne lymfomen. Hiervoor zijn verschillende verkrijgingstechnieken beschikbaar: cytologisch punctieonderzoek, dikkenaaldbiopten (DNB), incisiebiopten en gehele lymfeklierexcisies. Hoewel nationale en internationale richtlijnen de laatste twee methoden adviseren, is er veel discussie of dikkenaaldbiopten geschikt zijn voor lymfoomdiagnostiek. In dit ‘position paper’ bespreken we in hoeverre diagnostiek op basis van een DNB voldoende is voor de huidige en toekomstige eisen, wat de consequenties zijn voor wetenschappelijk onderzoek (aan de hand van de HOVON 900-registratiedatabase als voorbeeld) en welke verbeteringen mogelijk zijn.

(NED TIJDSCHR HEMATOL 2021;18:110-17)

Lees verder

Herstel van B-celimmuniteit na B-celdepletie: het belang van immuunmonitoring

NTVH - 2021, nummer 2, march 2021

dr. E.P.A. Kramer , dr. J. Damoiseaux , dr. V.H.J. van der Velden

SAMENVATTING

Monoklonale antistoffen, samengevat onder de noemer ‘biologicals’, worden in snel toenemende mate klinisch toegepast om de functie van moleculen of cellen van het immuunsysteem uit te schakelen. Dat hierbij een specifieke immuundeficiëntie wordt veroorzaakt, wordt op de koop toe genomen. Met name bij langdurig gebruik van dergelijke ‘biologicals’ neemt het risico op infecties toe. Door middel van adequate immuunmonitoring kan een goede afweging worden gemaakt in de balans tussen behandeling van onderliggend lijden en infectieuze complicaties. In dit artikel worden aan de hand van B-celdepletie, met name op basis van CD20-therapie, de mogelijkheden en het belang van immuunmonitoring toegelicht. Hoewel er voor toepassing in de klinische praktijk nog weinig onderzoeken zijn om immuunmonitoring in klinische en laboratoriumprotocollen te ondervangen, wordt hier een voorzet gegeven.

(NED TIJDSCHR HEMATOL 2021;18:60-7)

Lees verder
X