Volgens onderzoekers van het Dana-Farber Cancer Institute (Verenigde Staten) kan het middel venetoclax toegevoegd worden aan de standaardbehandeling voor sommige vormen van myeloïde bloedkanker. Venetoclax is een antikankermiddel dat in 2016 al was goedgekeurd door de FDA als behandeling voor patiënten met chronische lymfatische leukemie (CLL).

Jaarlijks worden in Nederland ongeveer 9.700 nieuwe patiënten gediagnosticeerd met hematologische kankersoorten. Hematologische kankersoorten worden in een aantal groepen onderverdeeld, namelijk lymfeklierkanker, leukemie, plasmaceltumoren, myelodysplastische syndromen (MDS) en myeloproliferatieve aandoeningen (MPN). Het aantal diagnoses is in kwart eeuw meer dan verdubbeld, van 4200 naar ongeveer 9700 gevallen. De ziekte komt in ongeveer de helft van de gevallen voor bij patiënten van 70 jaar of ouder. In Nederland worden hematologische kankersoorten behandeld met medicijnen, chemotherapie en stamceltransplantatie.

Jacqueline Garcia, onderzoeker aan het Dana-Farber Instituut, presenteerde tijdens het recent gehouden jaarlijkse ASH (American Society of Hematology) congres een aantal studies over de veiligheid en de effectiviteit van het combineren van venetoclax met de standaardbehandeling voor het behandelen van acute myeloïde leukemie (AML) en myelodysplastisch syndroom (MDS).

Standaard chemobehandeling

Bij de eerste studie kregen patiënten met AML of MDS venetoclax toegevoegd aan de standaard chemobehandeling. Deze behandeling werd vooraf toegediend voordat deze patiënten behandeld werden met verminderde intensiteit conditioning (RIC) allogene stamceltransplantatie (alloSCT). RIC alloSCT wordt vooral aangeraden voor oudere patiënten of patiënten met comorbiditeiten omdat deze behandeling minder ernstige bijwerkingen veroorzaakt. Bij RIC wordt ook chemotherapie toegepast om het immuunsysteem van patiënten te onderdrukken zodat er geen immuunreacties optreden tegen donorstamcellen bij transplantatie (de host-versus-graft reactie). Wel moet er rekening gehouden worden dat bij behandeling met RIC chemotherapie de kans op terugkeer van bloedkanker hoog is. Door ongunstige uitkomsten en terugval van patiënten na behandeling met RIC chemotherapie, werd venetoclax aan de chemotherapiebehandeling toegediend. Venetoclax zou een versterkend effect hebben op de chemotherapie om zo de kans op terugval van patiënten te verminderen. Venetoclax werd hierbij gecombineerd met fludarabine en busulfan.

Om het bijwerkingenprofiel in kaart te brengen en de effectiviteit te testen, werd deze combinatiebehandeling toegepast bij 22 patiënten met een leeftijdscategorie van 25 tot en met 71 jaar die AML, MDS of MDS/MPN hadden. Toevoeging van venetoclax aan de chemobehandeling droeg niet bij aan ernstige bijwerkingen. Wel kregen 7 patiënten een terugval waarvan uiteindelijk 5 patiënten overleden. De zesmaands overleving was 84%. Volgens Garcia zorgt de combinatie van venetoclax, fludarabine en busulfan voor positieve klinische resultaten vergeleken met de standaardbehandeling.

Azacitidine

Bij de tweede studie werd venetoclax gecombineerd met azacitidine voor de behandeling van patiënten met ernstige MDS. Azacitidine stimuleert de expressie van tumor onderdrukkende genen waardoor de groei van kankercellen meer geremd wordt. Azacitidine geeft als monotherapie bij ernstige MDS een lage response rate met een gemiddelde overlevingskans van 15 maanden. De combinatie van azacitidine en venetoclax werd getest in 57 patiënten van 26 tot 85 jaar oud. De response rate steeg naar 77%, waarbij 42% van patiënten complete remissie van ernstige MDS vertoonden.

MDS patiënten kampen vaak met vermoeidheid of ervaren een lage levenskwaliteit. Uit de tweede studie bleek dat tijdens de combinatiebehandeling patiënten gedurende 48 weken geen verminderde fysieke activiteit ondervonden. Vermoeidheid en kortademigheid namen in die periode zelfs af. De meeste frequent gemelde bijwerkingen waren misselijkheid, constipatie en neutropenie. De meest ernstige bijwerking was neutropenie met koorts waarbij antibiotica werd toegediend om extra complicaties te vermijden. Volgens Garcia en de rest van de onderzoekers zou de combinatiebehandeling van venetoclax en azacitidine effectief en goed te verdragen zijn voor patiënten met ernstige MDS.

Referenties

Persbericht van het Dana-Farber Cancer Institute.

Bekijk ook een video op de website van ASH waarin dr. Garcia haar bevindingen deelt.