De Physician Assistant (PA) is in menig ziekenhuis niet meer weg te denken. Ze fungeren vaak als spilfiguur tussen specialisten, fellows, verplegenden en patiënten. Om meer aandacht voor deze vitale functie te vragen bij ziekenhuizen, en om meer studenten voor het vak te interesseren is een jaarlijkse award in het leven geroepen waarmee de beste PA van het jaar gehuldigd wordt. In november 2020 werd bekend dat die award naar Renee Vijgen is gegaan, PA op de afdeling Hematologie van Amsterdam UMC locatie AMC.

Renée Vijgen is 32 jaar oud en afkomstig uit Kerkrade. In Maastricht volgde zij de opleiding tot verpleegkundige, en niet lang daarna verhuisde ze naar Amsterdam om daar de opleiding tot intensive care verpleegkundige te volgen aan AmsterdamUMC. Sinds twee jaar werkt ze als Physician Assistant (PA) op de afdeling hematologie aldaar.

Goed gevoel

Gevraagd naar waarom ze koos voor hematologie als vakgebied antwoordt Renée Vijgen: “Als verpleegkundige op de IC kwam ik al in aanraking met hematologiepatiënten. Een interessant vakgebied. Typerend is dat mensen vaak lange tijd in het ziekenhuis opgenomen zijn, soms wel maanden. Je bouwt dus echt een band op met je patiënten en dat vind ik mooi. Veel patiënten zijn ook erg jong, vooral bij acute leukemie. Het geeft een goed gevoel om echt iets voor die mensen te kunnen betekenen en te weten dat ze naar je uitkijken. Bij hematologie heb ik het gevoel dat ik meer kan bijdragen dan op een afdeling waar mensen maar twee dagen doorbrengen.”

Emotionele druk

Werken met jonge mensen die soms erg ziek zijn is niet eenvoudig, erkent Vijgen. “Natuurlijk, soms is het emotioneel best zwaar. Ik kan me indenken dat niet iedereen de keus maakt om in dit vakgebied te werken. Er zijn wel eens periodes dat ik een aantal slechtnieuwsgesprekken in een week moet voeren en dat is best pittig. Gelukkig hebben we een hecht team en een hele fijne geestelijke verzorger. Zo probeer je om te gaan met de emotionele druk.”

In de Verenigde Staten bestaan PA’s al sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw, maar in Nederland deden zij pas in het jaar 2000 hun intrede. In 2001 startte de eerste opleiding in ons land. Een PA heeft vergaande zelfstandige bevoegdheden op diverse gebieden. Zo kan een PA zelf een behandelplan opstellen, onderzoeken uitvoeren of laten uitvoeren, meewerken aan het opstellen van richtlijnen en spreekuren houden. Voor Renée Vijgen betekent dat dat geen twee werkdagen hetzelfde zijn.

Zaalarts

“Ik vervul de functie van zaalarts, dus veel van mijn taken hebben daarmee te maken. Ik ga de patiënten langs op de zalen en neem door wat goed gaat en wat minder goed gaat, en dat bespreek ik daarna met de hematoloog. Samen bespreken we dan het beleid, en in de middag heb ik dan tijd om dat verder uit te werken. Elke dag is anders. We hebben ook teambesprekingen en bijvoorbeeld het beenmergspreekuur, elke dinsdag. Daarnaast zijn er heel veel scholingen, en begeleid ik ook de nieuwe assistenten en stagiaires die op onze afdeling komen werken.”

“Daarnaast werk ik samen met hoofdverpleegkundige Marieke Cats aan kwaliteitsverbetering. We kijken hoe we bepaalde dingen beter kunnen doen. Momenteel hebben we een PA in opleiding bij ons, die een aantal taken van mij gaat overnemen. Ik word momenteel ingewerkt om als consulent op te treden en collega’s van andere afdelingen te adviseren over hematologische kwesties.”

Renée Vijgen treedt regelmatig op als spin in het web, en heeft een verbindende functie tussen artsen, verpleging en patiënten. In het nominatiefilmpje dat haar collega’s over haar maakten zegt iemand ‘O, bel Renée maar even, die weet dat wel’. “Dat filmpje was wel grappig om te zien en het was leuk om al die complimentjes van mijn collega’s te horen. Ja, hematologie is een complex werkgebied en daarnaast is AmsterdamUMC AMC een heel groot ziekenhuis waar je letterlijk en figuurlijk lange wegen moet bewandelen. Dan is het fijn als er iemand op de afdeling werkt die van de meeste dingen op de hoogte is en die kennis snel paraat heeft. Dat bespaart veel tijd.”

Omscholing

“Een PA is niet hetzelfde als een verpleegkundig specialist (VS), misschien is het goed om dat te verduidelijken. In Nederland is er een tekort aan artsen, en daarnaast kiezen veel artsen ervoor om parttime te werken. Tegelijkertijd zien we dat de patiënt steeds mondiger wordt en meer behoefte heeft aan uitleg. Daarom is er gezocht naar manieren om bepaalde taken van de specialist uit handen te geven aan een verpleegkundig specialist en een physician assistant. Zij dragen bij aan goede en toegankelijke zorg zonder dat de kosten erg oplopen. Een verpleegkundig specialist fungeert als een brug tussen de verpleegkundigen en de medische zorg en is inzetbaar binnen een of enkele patiëntengroepen. De VS komt het beste tot zijn/haar recht bij (verpleegkundige) innovaties en als aanspreekpunt wanneer veel medische specialismen betrokken zijn bij de behandeling van een individuele patiënt. Het betreft een vervolgberoep. De physician assistant is een medische functionaris in het medisch domein, binnen een deelgebied van de geneeskunde, maar ook in de volle breedte inzetbaar waar verschillende ziektebeelden samenkomen. Het betreft een omscholing. Zowel een VS als hun PA zijn na het behalen van de opleiding Master of Science en BIG- geregistreerd.”

Fellows

De PA is niet alleen een schakel tussen artsen, verpleging, verpleegkundig specialisten en patiënten, maar werkt ook nauw samen met de fellows (afgestudeerde artsen die worden opgeleid in een specifiek aandachtsgebied, red.). “Natuurlijk overlappen de taken van de PA wel wat met die van de fellows. Maar er is altijd overleg zodat we niet in elkaars vaarwater zitten. Het leuke is dat de fellows meer wetenschappelijk onderlegd zijn en meer theoretische kennis bezitten, terwijl ik juist de praktijk beter ken. Zij komen vaak bij mij als het om praktische zaken gaat. Omgekeerd gebeurt het ook dat ik hen vraag om even met mij mee te kijken als er bepaalde dingen aan de hand zijn bij een patiënt.”

Afwachtend

“Ik hoop dat er in de toekomst nog veel meer PA’s bij gaan komen. En dat alle specialismes waarin complexe zorg wordt geleverd ervoor open staan om PA’s op te leiden en in te zetten. Dat is nu nog niet overal het geval. Er zijn nog best ziekenhuizen in Nederland waar men een afwachtende houding inneemt en waar nog geen PA’s opgeleid en ingezet worden. Persoonlijk zou ik alle artsen die werken op een complexe afdeling willen zeggen dat ze zich niet moeten laten afschrikken om een PA in een complexe afdeling in te zetten.”

Van een echt feest is het niet gekomen vanwege de coronamaatregelen. “Ik had niet verwacht dat ik zou winnen, omdat ik de andere drie kandidaten ook best sterk vond. Dus toen dat telefoontje kwam dat ik gewonnen had, ja dat was wel heel tof. Mijn opleiders, Jurgen Wegman en Sandra Tonino waren erg trots. Van hen heb ik veel geleerd. Nee, echt een feestje vieren konden we niet, vanwege alle coronamaatregelen. Maar dat gaat er vast en zeker nog wel van komen.”

Podcast

Beluister ook de podcast met Renée Vijgen waarin ze nog meer vertelt over haar werk.