Home » Tijdschriftartikelen » MIND THE GAPS: NIEUWE UITDAGINGEN » De logistiek rondom CAR-T-cellen

De logistiek rondom CAR-T-cellen

Door:
Dr. J. Beekwilder
Dr. J. Beekwilder

Medical writer

Meer informatie en artikelen van deze auteur

De komst van CAR-T-celtherapie werd gezien als een revolutie in de behandeling van allerlei soorten kanker. Het betrof hier echter niet slechts een grote verandering in het behandellandschap, ook in de organisatie van het centrum waar de behandeling plaatsvindt vraagt de implementatie van CAR-T-celtherapie om flinke aanpassingen. Afgelopen jaar sprak Kasper Westinga (Hoofd Stamceltransplantatie Bewerkingen, UMC Utrecht) tijdens symposium ‘Innovaties in cellulaire therapie’ over de zaken die nodig zijn in een ziekenhuis voor het toepassen van een CAR-T-celbehandeling.1

De komst van CAR-T-celtherapie werd gezien als een revolutie in de behandeling van allerlei soorten kanker. Het betrof hier echter niet slechts een grote verandering in het behandellandschap, ook in de organisatie van het centrum waar de behandeling plaatsvindt vraagt de implementatie van CAR-T-celtherapie om flinke aanpassingen. Afgelopen jaar sprak Kasper Westinga (Hoofd Stamceltransplantatie Bewerkingen, UMC Utrecht) tijdens symposium ‘Innovaties in cellulaire therapie’ over de zaken die nodig zijn in een ziekenhuis voor het toepassen van een CAR-T-celbehandeling.1

Het gaat bij CAR-T-cellen om het afnemen en verwerken van autologe T-cellen, die vervolgens worden opgestuurd naar de fabrikant. Het eindproduct gaat in omgekeerde richting van de fabrikant naar het ziekenhuis en kan daar worden toegediend aan de patiënt. Bij de verschillende stappen zijn tal van regels en wetgeving van toepassing, waardoor het uitvoeren hiervan veel vergunningen vereist.

AFERESE EN VERWERKING

Nadat bij een patiënt CAR-T-celtherapie wordt voorgeschreven, moeten de T-cellen worden ge-afereerd bij de patiënt. Hiervoor heeft het afnamecentrum een erkenning als orgaanbank nodig, welke wordt afgegeven door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Verder is een vergunning nodig voor autologe aferese van perifeer bloed. Daarbij moet er een specifiek doel zijn afgegeven op de orgaanbankvergunning om er een medicinaal product van te maken. In Utrecht wordt de aferese gedaan door het Bijzonder Afname Team van Sanquin dat ook een accreditatie als collectiefaciliteit heeft van JACIE (‘Joint Accreditation Committee-ISCT & EBMT’), een Europese accreditatie specifiek voor stamceltransplantaties. Onder normale omstandigheden wordt er 2 tot 3 keer het bloedvolume van de patiënt door een aferese-apparaat geleid, alwaar de cellen worden geoogst. Er wordt vaak tussentijds een sample genomen om te zien hoeveel T-cellen al zijn geoogst, als controle of de aferese goed verloopt. Het kan er echter ook voor zorgen de procedure eerder gestopt kan worden wanneer de collectieefficiëntie heel hoog is en er genoeg cellen zijn geoogst. Een volledige run duurt typisch 3 tot 4 uur. De hoeveelheid benodigde cellen kan variëren per fabrikant. Het afereseproduct wordt gelabeld volgens de ISBT128-code. Deze code, die door JACIE verplicht wordt gesteld, waarborgt een accurate, veilige en efficiënte manier van internationale verwerking. Voor sommige soorten CAR-T worden de cellen direct na afname opgestuurd naar de fabrikant. Soms wordt verwacht dat het product eerst wordt ingevroren voor transport. Dit vindt plaats op het JACIE geaccrediteerde stamceltransplantatie laboratorium binnen de afdeling Celtherapie Faciliteit van de apotheek van het UMCU. Een deel van de fabrikanten stelt daarbij strenge eisen aan het invriesprotocol voor wat betreft de te gebruiken invriesmedia, wittebloedcelconcentratie, CD3-concentratie (T-cellen), en het type en aantal invrieszakken.

TRANSPORT NAAR FABRIKANT

Voordat een product kan worden getransporteerd moet het worden vrijgegeven door de lokale verantwoordelijke van het stamceltransplantatie laboratorium. Als de productie van de CAR-T-cellen buiten Europa plaatsvindt, is het van belang dat er een vergunning is om cellen te mogen exporteren. Een dergelijke vergunning wordt afgegeven per celsoort en maakt onderdeel uit van de orgaanbankvergunning. Het transport wordt in de meeste gevallen geregeld door de fabrikant, waarbij ook wordt gezorgd voor verpakkingsmateriaal en instructies. In samenwerkingsovereenkomsten is er vastgelegd wie verantwoordelijk is voor het materiaal op elk moment. Leidend daarbij is de Wet Veiligheid en Kwaliteit Lichaamsmaterialen, tenzij contractueel anders is vastgelegd.

PRODUCTIE EN VRIJGAVE

De productietijd bij de fabrikant bedraagt circa 10 tot 14 dagen. Deze productie zorgt ervoor dat de cellen onder een andere wetgeving gaan vallen, in Nederland de geneesmiddelenwet. Vrijgifte van het product duurt vervolgens ook nog tussen 7 en 14 dagen, afhankelijk van de benodigde controle van de kwaliteit. De uiteindelijke vrijgifte voor infusie wordt gedaan door de ‘Qualified Person’ van de fabrikant. Wanneer het product van buiten Europa komt, moet dat iemand zijn die in Europa is gestationeerd. Het product wordt daarna weer getransporteerd naar het behandelcentrum. Na aankomst valt het product onder de verantwoordelijkheid van de apotheek, tenzij anders is vastgelegd. Nadat is gecontroleerd of alles onderweg is goed gegaan, en de identiteit, labeling en het overige papierwerk klopt, kan het worden opgeslagen. Dit gebeurt in de cryogene opslag bij < -130°C in de dampfase van de vloeibare stikstof.

TERUG NAAR DE PATIËNT

Het transport van de CAR-T-cellen naar de klinische afdeling is ook in protocollen vastgelegd. Vanuit de cryogene opslag worden 1 of meerdere zakjes in een ‘dry-shipper’ transportvat (~ -180°C) geplaatst en temperatuurgecontroleerd in een transfusietrolley vervoerd. Het ontdooien van de CAR-T-cellen vindt plaats op de klinische afdeling, vaak naast het bed van de patiënt, door middel van een gecontroleerd waterbad bij 37 °C. Wanneer de CAR-T-behandeling plaatsvindt in het kader van een klinische studie, is daarbij ook een ‘biosafety officer’ aanwezig om te controleren of er wordt gewerkt conform de vergunning van het genloket (COGEM). Als de patiënt klaar is voor infusie, volgt een controle van het product door de arts en de finale vrijgifte door de apotheker. Na infusie moet het overgebleven materiaal adequaat worden afgevoerd en de administratie worden bijgewerkt.

TRAINING EN KWALITEITSCONTROLE ELKE STAP

Om een goede consistente kwaliteit te garanderen moet elke stap goed worden gedocumenteerd en de verschillende stappen moeten worden uitgevoerd door gekwalificeerd en getraind personeel. Het gaat bij CAR-T vaak om kleinere aantallen patiënten, maar elk product heeft wel specifieke kennisvereisten. Alle verschillende CAR-T-celtherapieën kennen kwalificatieschema’s. Deze zorgen ervoor dat voor elke handeling de laboratoriumstaf adequaat is getraind. Voorafgaand aan de implementatie van een nieuw protocol of product wordt door middel van ‘mock runs’ de procedure getest. Een groot verschil met ‘normale’ stamceltransplantaties is dus dat er veel meer betrokken partijen zijn en het meer tijd kost.

GOCART COALITION

Om CAR-T-celtherapie te faciliteren is vorig jaar de ‘GoCART Coalition’ opgericht als initiatief van EHA en EBMT. GoCART is een samenwerkingsverband tussen onder meer patiëntvertegenwoordigers, zorgverleners, farmaceutische bedrijven, toezichthouders en verzekeraars. Daarmee zet het zich in voor het harmoniseren van dataverzameling en –uitwisseling, het ontwikkelen van een eenduidig overheidsbeleid en voorlichting. Hierdoor wordt ook voorkomen dat verschillende centra telkens opnieuw het wiel moeten uitvinden en er sprake is van een te zware inspectielast als gevolg van de vele audits. Het uiteindelijke doel is uiteraard het verbeteren van de gezondheid van patiënten door het optimaliseren van CAR-T-celtherapie met alle logistieke processen daaromheen.

Referenties:

1. Westinga K. Optimal cell processing, logistics & implications for stem cell laboratories / pharmacies. Innovaties in cellulaire therapie Symposium 2020, 30 oktober 2020.

Over de auteurs:

1. Westinga K. Optimal cell processing, logistics & implications for stem cell laboratories / pharmacies. Innovaties in cellulaire therapie Symposium 2020, 30 oktober 2020.

Deze PDF is eigendom van NTvH uitgegeven door Ariez B.V. en mag niet elders worden gepubliceerd of gebruikt.
Ontvang ook onze nieuwsbrief per mail: Inschrijven
© 2021 NTVH
X

Deze website gebruikt cookies voor de juiste werking en om de bezoeker de beste gebruikservaring te geven. Wij gebruiken geen cookies om u te volgen voor marketing doeleinden. Klik op de 'Accepteer' knop om hiermee in te stemmen.